De accordeon, bezig aan een opmars

In de muziekinstrumentenfamilie staat het weliswaar nog niet helemaal vooraan, toch lijkt de accordeon aan een stille opmars bezig. Een nieuwe generatie uitstekende muzikanten is zich bewust geworden dat het instrument toch echt wel wat meer te bieden heeft dan wat couleur locale bij een wielerwedstrijd of braderie. Eigenlijk werd dat tijd ook, want waar we het kerkorgel waarderen is de accordeon in wezen eenzelfde instrument en nog een stuk handiger ook. En dat gewoon op schoot.

Uitgevonden door Cyrill Demian 

De accordeon, een uitvinding van de Weense instrumentenmaker Cyrill Demian uit 1829, is een blaasbalginstrument met een toetsen- of knopklavier, waarbij de klank ontstaat doordat lucht, aangedreven door de balg, langs metalen tongen (rieten) stroomt. Anders dan bij een piano bepaalt de speler zelf voortdurend de luchtstroom door de balg te openen en te sluiten. Daarbij zorgt de rechterhand met piano- of knoptoetsen voor de melodie en de linkerhand voor basnoten en akkoorden.

Na het patent van Cyrill Demian ontwikkelde het instrument zich snel. Franse musette, Argentijnse tango (de bandoneon!), Oost-Europese volksmuziek, Ierse en Schotse folk, Cajun en zydeco uit Louisiana: de accordeon veroverde de wereld. Ook de klassieke muziek ontdekte het instrument, waarbij de chromatische variant – deze kan alle tonen spelen – componisten als Tsjaikovski, Saint-Saëns en Prokofjev inspireerde.

Nieuwe generatie accordeonisten 

In Nederland had de accordeon lange tijd uitsluitend een rol bij feesten en partijen. Menig bruin café, bruiloft of volksfeest kreeg de accordeon als soundtrack en in de jaren zestig was Johnny Woodhouse een populaire artiest, zoals Harry Mooten tot de dag van vandaag in het hart van vele vijftigers zit als accordeonist bij De Film van Ome Willem (‘De grote, grijze geitenbreier!’). 

Diezelfde Harry Mooten stond min of meer aan basis van een herwaardering. Waar hij in staat was ook prachtige Toccata’s van Johann Sebastian Bach te spelen bracht hij de mogelijkheden en oorspronkelijkheid opnieuw voor het voetlicht. Het aantal accordeonisten op conservatorium nam voorzichtig toe en er ontstond daarmee een nieuwe generatie accordeonisten.

Duo TOUAC     

Sinds een jaar of vijftien vormen internationaal gelouterde meesters Pieternel Berkers en Renée Bekkers de vlaggendragers van die opmars. Met hun duo TOUAC werpen ze met arrangementen een geheel nieuwe blik op bekende muziekwerken, waarbij ook doorwrochte kenners van de klassieke muziekcanon worden verrast door de poëzie en monumentaliteit van het instrument. Opgeleid aan het Fontys Conservatorium en met een masterdiploma van de Royal Danish Academy of Music op zak bracht de accordeon hen naast tal van Europese landen ook naar Canada, Zuid-Afrika, Rusland, China en Indonesië.

Op 5 november a.s. kunt u het accordeonduo TOUAC horen tijdens de Destin Muziekdag. Terwijl u op weg bent naar het prachtige 17e-eeuwse Willemstad klinken Bach en Grieg zoals u dat nog nooit gehoord hebt. Ook Astor Piazzolla ontbreekt niet! 

Roland Kieft - Classical music manager Destin Muziekreizen